Magpoon ngonian hanggang sa taon dos mil veinte ocho, an mga puede na sanang mangontrata sa DPWH, Capitolyo pati mga municipio iyo an mga kaalyado kan mga gatukaw na bag-ong hade.
Ini daa an minaluwas na sitwasyon ngonian kan industriya matapos na mag-aviso na an mga gakapot kan quarry permits sa mga contratista.
Maguiromdoman na pagtukaw kan mga ini, sinuspinde an pag-quarry sa mga salog asin iba pa. Nawaran nin pang-oro-aldaw na hanapbuhay an mga parasirne sa manlaenlaen na quarry site asin an mga patrabaho sa mga harong-harong, pati na an pirang contrata sa DPWH o local na gobyerno, nagpondo nin duwa hanggan tolong semana.
Ngonian daa, segun sa mga chismoso, limitado sana an volume na puedeng kuahon cada permit y kung maubos na an sanggatos cubico, mahagad ka na naman nin permiso.
An mga quarry permittee man na dae nagsuporta sa nanggana, dae na natawan nin permit minsan dae man nin itinaong noticia nin pagbalga sa ley, segun sa mga ini.
Ngonian, igua man siempre daang patong na sanggatos pesos sa presyo nin graba o baybay cada cubico na babakalon nin ordinaryong ciudadano.
Alagad, dae sana kamo magreclamo ta mas halangkaw daa an presyo para sa mga contratista.
Saro sana an puedeng bakalan kan mga ini, duman na sa San Miguel y an presyo iguang dagdag na ocho cientos pesos cada cubico, kung tama an osipon kan mga chuchu.
Grabe ngani daa an agrangay kan mga local na contratista, lalo na ta dae man sinda makabakal sa ibong ta pag nakaabot sa isla, iguang patong na quinientos pesos cada cubico. Alagad an patong na ini base sa naamyendaran na quarry ordinance, mantang an ocho cientos na tongpats para sa local na graba y baybay dae man sa ley.
Bahala na kamo mag-atid-atid sa mga pagbabag-ong in isa mga reglamento sa quarry.
An mga makatios, maghalat-halat nin tolong taon, hanggan magborotog na an tindos kan mga makinabang, he! he! he!
*****
Dae man palan talagang dakulang responsabilidad an mga district engineer y regional director kan DPWH sa mga maanomalyang flood control project na ini.
Sabi kan mga nacaisi, an fondo kapot kan liderato sa Kongreso y Senado ta sinda an gabaranga-banga kan budget kan gobyerno nasyonal.
Pag naipasar na an General Appropriations Act, mamiriting na naman an mga daraculang buaya para barangabangaon an inaapod na unprogrammed funds, itong mga fondo na daeng lista kung aanohon o mangain.
Pagnakakua na an senador o congresista, lalo na kung ini o an saendang kapamilya o kaamigo mga contratista, pagibohan na nin Program of Work y mga plano.
Idara an mga documentong ini pati an fondo duman sa regional office asin paaprubahan, minsan daeng pagkaisi an mga ingeniero sa DPWH o an mga local na opisyal kan lugar na kakanghan kan proyecto.
Cadaclan daa caini overpriced y an daculang parte dae man caipuhan kan lugar lalo na sa gilid nin pungko, kundi ta harayo sa mata kan tawo y daeng mareparo kung anodon nin baha.
Dae man mareclamo an director y mga pag-iriba ta barangay-banga man sinda sa bubod kan senador, congresista o contratista, he! he! he!
Caya dae kamo maniwara na toltol an maluwas na resulta kan imbestigasyon sa Senado o sa Kongreso, masque pa an gigibohon kan bag-ong amo sa DPWH.
Marinas pang an local na simbahan, kaibahan an mga NGO, CSO y representante nin LGU, iyo an magribot sa cada municipio para mag-imbentaryo kan mga flood control project na ini para maisihan kung dae naheling, naheling alagad iguang diperensya, o adyan alagad sala sa lugar. Entonces, daeng camogtacan.